İnsanlık Tarihi Kadar Eski Bir Hastalık: Uyuz

Uyuz, bir tür parazitin neden olduğu, deri altına yerleşerek kaşıntıya neden olan bir deri hastalığıdır. İnsandan insana bulaşan bir hastalık olan uyuz halk arasında “gidişik” olarak da bilinir.

Topkapı Sarayı civarında çok sayıda yavru ve yetişkin köpeğin uyuz hastalığına yakalandığı haberlerinin ardından, hayvan hakları savunucuları bölgeye destek istemişti. Belediye yetkililerince köpeklerin öldürüleceğini belirtilmiş ve destek istenmişti. Yüzyıllardır uğraşılan ve henüz tam olarak çözüm bulamadığımız bir hastalık olarak uyuz nedir, nasıl bulaşır ve korunma yolları neledir?

uyuz-köpek-ajanimo-1 İnsanlık Tarihi Kadar Eski Bir Hastalık: Uyuz

Uyuz, bir tür parazitin neden olduğu, deri altına yerleşerek kaşıntıya neden olan bir deri hastalığıdır. İnsandan insana bulaşan bir hastalık olan uyuz halk arasında “gidişik” olarak da bilinir. Ellerde, koltuk altlarında, parmak aralarında, karın bölgesinde, parmak aralarında yara ve kaşıntıya neden olur. Kaşıntı sonucu iltihap oluşabilir. Halk arasında uyuz hastalığının pislikten dolayı meydana geldiği gibi yanlış bir düşünce vardır. Bu hastalığa neden olan parazit, temiz ortamda da üreyebilir.

Uyuz kaşıntıya neden olan bir deri hastalığıdır

Uyuz ile ilgili görüşlerine başvurduğumuz Veteriner Hekim Emirhan Yücel Yaramancı“Uyuz, bir tür parazitin neden olduğu, deri altına yerleşerek kaşıntıya neden olan bir deri hastalığıdır. En çok bilineni vücut ve kafa uyuzudur. Ancak, bir de Kulak uyuzu söz konusu. Vücut ve Kafada yaygın olarak görülen uyuzun etkeni Sarcoptes Scabie olarak isimlendirilen bir akarken Kulak uyuzu etkeni ise Demodeksler olarak adlandırılıyor. Her ikisi de akar dediğimiz, kafadan bacaklı mikroskobik ile makroskobik arası kafadan bacaklı eklem bacaklı ekto parazitlerdir. Bu akarlar, küçük örümcekler olarak tarif edilebilir.” diyerek detaylandırıyor hastalığı.

köpeklerde uyuz İnsanlık Tarihi Kadar Eski Bir Hastalık: Uyuz

Uyuz hayvanlar arasında bulaşabildiği gibi insanlara ve insandan insana da bulaşabiliyor

Uyuz zoonoz bir hastalık yani hayvanlar arasında bulaşabildiği gibi insanlara ve insandan insana da bulaşabiliyor olması nedeniyle uzun yıllarca tehlike olarak görülmüş bir hastalıktır. Yanlış bilinen bir konu uyuz etkenlerinin deri üzerinde yaşadığı noktasıdır.

Ancak bilinenin aksine uyuz akarları derinin içinde özellikle de keratinimsi dokuda yani üst tabakasında tüneller kazarak yaşıyor ve buralara yuvalanıyorlar. Bu sebepten dışarıdan kullanılan Ektoparaziter ilaçlar uyuz akarları üzerinde yeterince öldürücü etkiye sahip değil ve çoğu zaman çok etkili olmuyor.

Uyuz doğrudan temas ile bulaşıyor yada uyuzlu hastaların eşyaları ile sağlıklı bireylerin temas etmesi uyuzun bulaşmasına sebeptir. Uyuz mutlaka ki başka bir hayvandan yada uyuzlu eşyalardan bulaşıyor. Genelde sokak köpeklerine fareler, kirpiler, tilkiler ve diğer yabani hayvanlar hastalığı bulaştırırlar.

köpeklerde uyuz İnsanlık Tarihi Kadar Eski Bir Hastalık: Uyuz

Sistemik etkili ilaçlar kullanmak uyuzu çok kısa sürede çözer

Tedavisi konusunda ise Veteriner Yaramancı şunları söylüyor: “Uyuz mücadelesinde en etkin ilaçlar sistemik etkili ektoparaziter ilaçlardır. Ancak bu ilaçlar konusunda da özellikle Kedi-köpek gibi türler üzerinde yeterli araştırma ve doz ayarlaması bu güne kadar yapılmamıştır. Bu sebepten şayet doğru ilacı kullanmaz iseniz uyuz tedavisi hem hasta hem sahip ve de hekim açısından sıkıntılı bir süreç olarak karşımıza çıkar. Sistemik ilaçları kullanmak biraz Hekimin tecrübesi ile alakalıdır. Dozu doğru ayarlanmaz ise karaciğer ve böbrek üzerinde ağır tahribata sebep olabilir ve hastada hayati risk oluşturur. Ancak doğru dozu ayarlar iseniz çok kısa sürede tedavi olabilir. Tecrübeli kişiler tarafından ve hassas türler gözetilerek sistemik etkili ilaçlar kullanmak uyuzu çok kısa sürede çözer.

“6 ayın altında ki yavrularda çok mecbur kalınmadıkça kullanılmamalıdır. İllaki mecburiyet var ise düşük dozlarda ve haftalık periyodlar halinde kullanılmalıdır. sokak köpeği olduğu için muhtemelen önemsemiyorlar ve bahsettiğim ilaçlardan yapıp salıyorlardır. Ama bütün uyuz vakalarında bu ilaçları doğru dozda en az 1 hafta ara ile 2 doz yapmak gerekir. Tek doz ilaçlama çoğu zaman yetmez bu sebepten de toplu uyuz vakalarının yanı sıra uyuz hastalığı hiç bitmiyor.” diyen Yaramancı, “Uyuz hastanın yaşam kalitesini çok büyük oranda etkiler. Uyuzlu hasta kaşınmak derdinden yeme içmeyi bırakır ve hızla kilo kaybeder.” sözleriyle yaşam kalitesine vurgu yaptı.

köpeklerde uyuz İnsanlık Tarihi Kadar Eski Bir Hastalık: Uyuz

Deri içinde kazılan tünellere bağlı olarak tüylerde dökülme ve deride keratinleşme kalınlaşmayla birlikte kepeklenme ve şiddetli kaşıntı hali vardır. Çoğu zaman hasta kaşımakla yetinmez uyuzlu bölgeyi dişleyerek kanatır. Ancak, erken dönemlerde hastalık ilerlemeden kısa sürede tedavi edilebilir. Kronikleşmiş (eskimiş) vakalarda iyileşme süreci biraz da zamana bağlıdır.

Kulak uyuzu, vücut uyuzuna göre daha kolay tedavi olur

Kulak uyuzuna gelince, normal bir orta kulak yada dış kulak iltihabı gibi başlıyor. Çoğu zaman geç teşhis ediliyor. Ancak tecrübeli hekimler şayet birebir teşhis koyamamışlar ise antibiyotiklerin yanı sıra Antiparaziter ilaç da başlıyorlar. Vücut uyuzuna göre daha kolay tedavi olur. Sürekli kafayı sallama hali ve patileri ile kaşıma isteği en bariz belirtidir. Kulak yolunda akıntı da vardır. Ancak kulak iltihaplarının ve mantarların tamamı ile klinik belirtiler olarak karışır.

Kesin teşhis laboratuvar muayenesidir, ancak, genelde kulak yolu seyreltilmiş oksijenli suyla yıkandığı zaman ve beraberinde sistemik etkili ektoparaziter bir ilaç ile desteklendiği zaman sorun çözülür. Çok kısa sürede iyileşme gerçekleşir. Vücut uyuzu kadar yaygın olamaması bilinirliğini azaltıyor.

köpeklerde uyuz İnsanlık Tarihi Kadar Eski Bir Hastalık: Uyuz

Yaramancı’ya göre, “Vücut uyuzu doğrudan temas ile insana da bulaşabiliyor. Bu sebepten uyuzlu hastaya her ne kadar şefkat göstersek de dikkatli yaklaşmalıyız. Eldivensiz dokunmamalı ve aynı eldiveni kullanmamalıyız. Hatta kullandığımız eldivenleri ters çevirerek imha etmeliyiz. Bu duruma bütün zoonoz hastalıkların olabileceği düşüncesi ile ve öncesini bilmediğimiz bütün sokak hayvanlarına karşı tedbirli davranarak yaklaşmalıyız.” Ancak bu onlara yardım etmeyeceğimiz anlamına gelmiyor. Sadece daha dikkatli yaklaşmamız, hastalığın yayılmasının önüne geçmemiz açısından bu tür noktalara dikkat etmek de fayda var.

İstanbul Topkapı Sarayı civarında çok sayıda yavru ve yetişkin köpek uyuz hastalığına yakalanmasının ardından, Ayten Törün isimli hayvan hakları savunucusunun aktardığı bilgiye göre köpeklerle ilgili ekiplerin arandığını, köpeklerin belirsiz bir yere atılacağından endişe edildiği belirtilerek bölgeye destek istenmişti. Uyuzdan korkarak, hayvanların öldürülmesine izin vermek yerine bilgilenerek ve doğru tedavi yöntemleri için veterinerlere baskı oluşturarak önlem almamız gerekiyor. Bu tür durumlarda önlemler alarak veterinere götürmek her zaman için en akılcı yöntemdir.

Yorumlar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

Yorumlar

Özel Hastaneden Adapazarı Hayvan Barınağı’na Röntgen Cihazı

Özel Hastaneden Adapazarı Hayvan Barınağı’na Röntgen Cihazı

4 Kediyle Yaşayan Çiftin Fotoğraflara Yansıyan Mutluluğu

4 Kediyle Yaşayan Çiftin Fotoğraflara Yansıyan Mutluluğu